Workshop 8: Het belang van synchroniciteit – Peel en Maas

Gemeente Peel en Maas

Workshop Peel en Maas: “ Wat is de optimale verhouding tussen gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en overheden? “Het belang van synchroniciteit’

Alweer ruim 15 jaar geleden maakte de gemeente Peel en Maas de bepalende keuze om het belang van zich ontwikkelende vitale gemeenschappen centraal te stellen en als overheid hierop een aanvullende rol te spelen. Dit werd gedaan vanuit de overtuiging dat gemeenschappen heel goed, vaak beter dan ‘op het gemeentehuis’, in staat zijn om na te denken over en invulling te geven aan hun eigen kwalitatieve toekomst. Op het moment dat je als lokale overheid deze principiële keuze maakt, is het ontzettend van belang dat andere (maatschappelijke) organisaties die ook kunnen bijdragen aan de vitaliteit van gemeenschappen vanuit een zelfde ‘mindset’ deze gemeenschappen tegemoet treden. Ook is het belangrijk dat gemeenschappen zelfbewust hun rol als ‘primus inter pares’ nemen. In Peel en Maas noemen we dit synchroniciteit.

Gemeente Peel en Maas –hoe dragen gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en overheden effectief bij aan het goede leven?

Aanleiding

In Peel en Maas proberen gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en overheden vanuit hun eigen verantwoordelijkheid bij te dragen aan het goede leven. We ontdekken hierbij dat dit ‘bijdragen aan het goede leven’ echt niet altijd vanzelfsprekend is. Dan doen we de dingen goed, maar is het maar zeer de vraag of we de goede dingen doen. We doen in tal van praktijken ervaringen op waarin wordt gezocht naar een optimale verhouding tussen deze gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en overheden. We reiken vanuit de gemeente en vanuit Welzijnsorganisatie Vorkmeer een paar voorbeelden aan waaruit blijkt dat het niet vanzelfsprekend is ‘om het goede te doen’. Voorbeelden waaruit blijkt dat het van belang is dat gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en de overheid vanuit een zelfde mindset naar de samenleving kijken. Over deze voorbeelden – en de ervaringen die wij als gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en overheid opdoen – gaan wij graag in gesprek. Een gesprek waarvan wij hopen en verwachten dat het bijdraagt aan ons eigen leren en dat van de andere gespreksdeelnemers.”

Hoofdpersonen

De gemeente (Wethouder, Beleidsmedewerkers, ….) , maatschappelijlke organisaties (Welzijnsorganisatie Vorkmeer, scholen, …) en de gemeenschap (Families, ouders, kinderen, ….)

De uitdaging

We zijn op zoek naar een nieuwe, andere balans tussen gemeenschap, maatschappelijke organisaties en de lokale overheid. Dat vraagt dat we actief met elkaar zoeken naar de meest optimale balans tussen deze partijen in iedere context, dat we onze impliciete routines zien en herkennen en het vraagt een bewuste aanpassing van patronen

De vragen

Hoe zijn wij als overheid rolzuiver en hoe kiezen wij er – daar waar gemeenschappen ‘in the lead zijn’ – voor een meer bescheiden en toch duidelijke rol? Hoe ondersteunen we vitale gemeenschappen in hun eigen ontwikkelingsproces?. Hoe zorgen we dat maatschappelijke partijen in dit krachtenveld optimaal ondersteunen en faciliteren met respect voor het eigenaarschap van een gemeenschap?

De theorie

We hebben de laatste jaren in Peel en Maas ontdekt dat er een aanvulling nodig is op het gekende repertoire van de overheid om een betekenisvolle bijdrage te leveren aan – wat we in Peel en Maas zijn gaan noemen – ‘het goede leven’.

Dit aangevulde repertoire zijn wij de ‘meervoudige overheid’ gaan noemen, waarin wij drie overheidsrollen onderscheiden. In het onderstaande schema worden deze drie overheidsrollen schematisch weergegeven. Dit schema helpt ons erg om in iedere context zo zorgvuldig mogelijk onze rol te pakken, waarbij we nadrukkelijk kijken naar het eigenaarschap. Onder het schema werken we ieder van deze drie rollen kort uit.

De autoritaire overheid

In deze ‘rode’ overheidsrol garandeert de overheid een zekere orde en veiligheid voor inwoners. Gelijkheid en rechtvaardigheid zijn in deze rol waarden die ons doen en denken sturen. In deze overheidsrol kunnen we de gebods- en verbodsbepalingen en de handhavende rol van de overheid plaatsen. Voor het goed uitvoeren van de taken waarvoor de overheid vanuit deze rol verantwoordelijk is, is er geen tot weinig participatie van inwoners nodig. Wel is het belangrijk dat wij in deze rol het ‘waarom’ van ons handelen goed uitleggen. Hiermee proberen wij namelijk begrip voor ons handelen in de samenleving tot stand te brengen, vanuit de veronderstelling dat dit begrip leidt tot het daar ons gewenste gedrag. De overheid is in deze rol leidend; de verkiezingen zijn feitelijke de enige vorm van invloed van de inwoner in dit kader.

De regelgestuurde overheid

Naast de rol van de hierboven omschreven autoritaire overheid, bestaat de ‘blauwe’ rol van de regelgestuurde overheid. In deze rol staan wij in de ‘contractsamenleving’ en ontmoeten wij hier inwoners, ondernemers en andere organisaties die primair gericht zijn op optimalisatie van hun eigen belang. Ook in deze rol zijn wij als overheid leidend. Wel is het belangrijk dat wij, omdat het de kwaliteit van onze productie helpt en omdat het zorgt voor draagvlak van onze productie in de samenleving, inwoners– via participatie en inspraak – hierbij betrekken. Veel van de ‘productie‘ die we als overheid vanuit deze rol leveren, hoort in dit deel thuis. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de ruimtelijke ordening, het beheren en onderhouden van de openbare ruimte en het uitvoeren van de taken die betrekking hebben op het sociaal domein.

De communicatieve overheid

Als wij echt willen bijdragen aan het goede leven, dan is het van belang dat wij een derde rol aan ons overheidsrepertoire toevoegen. Deze aanvullende, ‘groene’ rol noemen wij ‘de communicatieve overheid’. In deze rol is de overheid niet leidend. Dit in tegenstelling tot de rollen van de autoritaire en regelgestuurde overheid, waar de overheid het als eindverantwoordelijk eigenaar voor het zeggen heeft. Wanneer wij vanuit deze rol onze bijdrage leveren, zijn wij vooral gericht op het ondersteunen van de ander in zijn eigen ontwikkeling. Betrokkenheid op elkaar is hier het sleutelwoord en empathie is dan ook een sturende waarde in ons denken en doen. In de rol van de communicatieve overheid staan wij als partner naast burgers. De rol van de communicatieve overheid vraagt om een gelijkwaardige verhouding tussen inwoners en overheid. Hierbij is het van belang dat wij onze ‘overheidsregels’ thuis laten.

De opzet van de workshop

De workshop begint met een toelichting op de casus door twee personen die werken bij de gemeente Peel en Maas en door de directrice van welzijnsorganisatie Vorkmeer.

We gaan vervolgens in drie groepen uiteen, waarbij iedere groep vanuit een eigen perspectief ( Overheid, Maatschappelijke organisaties en Gemeenschap) werkt. Je mag zelf kiezen op welk perspectief je door wilt pakken

Ronde 1

  • De (nieuwe) gewenste gedragingen; wat doen we of zouden we structureel moeten doen om het samenspel beter te laten werken?
  • De activerende overtuigingen; wat zeggen we tegen onszelf of kunnen we tegen onszelf zeggen om het samenspel te laten werken?

Ronde 2

  • De (on) bewuste routines; wat doen/zien we momenteel dat niet/onvoldoende werkt
  • De belemmerende gedachte; wat zeggen we tegen ons zelf om deze oude routines vast te houden?

Ronde 3

  • Samenvattend; welke 2 activiteiten kunnen we ontplooien om nog meer van het gewenste gedrag te activeren zodat het samenspel bevorderen ?
  • Delen van de 2 gekozen activiteiten met de andere groepen

De gewenst uitkomst is een overzicht van 6 activiteiten (2 per categorie) die het gewenste gedrag stimuleren

  • Zodat wij als Peel en Maar onszelf de maat kunnen nemen.
  • ‘Wat hebben we al gedaan en werkte dat?’ en ’Wat hebben we nog te doen?’, geïnspireerd door de feedback uit de workshop
  • Zodat deelnemers leren van de subgroepen en onze aanpak om zelf een stap te kunnen zetten in dit proces of vergelijkbare processen waarin samenspel cruciaal is

Tijdens de werkconferentie is Bob Vrijaldenhoven moderator van deze workshops. Lees hier meer over Bob.

Terug naar het workshop overzicht